Door pastoor Jack Geudens — Smakt, 31 oktober 2026
Inleiding: De mens in al zijn facetten
Wie de mens wil begrijpen, kan niet volstaan met een eendimensionale blik. Als pastoor heb ik mijn leven lang mogen ervaren wat het betekent om mensen nabij te zijn in hun kwetsbaarheid, hun ziekte en hun zoektocht naar heelheid. Een mens is meer dan een optelsom van biologische processen; hij is een uniek wezen op weg naar menswording.
In die visie worden we gesterkt door de filosofie en de pastorale traditie. Een mens komt pas echt tot bloei wanneer hij zich in zijn kern gekend, aanvaard en bemind weet. Wordt de mens gereduceerd tot een kille machine, dan raakt de ziel gekwetst en stokt de menswording. Vanuit die pastorale bewogenheid kijk ik met grote belangstelling naar de verschuivingen die zich vandaag de dag in onze cultuur en wetenschap voordoen.
1. Het vertrek van een boegbeeld: barstjes in de ivoren toren In januari 2024 kondigde prof. dr. Johan Braeckman — toonaangevend filosoof, evolutiebioloog en geestelijk erfgenaam van Etienne Vermeersch aan de Universiteit Gent — vervroegd zijn afscheid aan. Negen jaar vóór zijn officiële pensioen hing hij de academische toga aan de wilgen. In een openhartig interview in De Morgen gaf hij daar een opmerkelijke reden voor: de weerstand tegen het neodarwinisme groeit.
Waar theorieën uit de psychoanalyse of maatschappijkritiek vaak vrij spel krijgen, stuit de strikt materialistische opvatting dat cultuur, moraal en menselijk gedrag louter blinde evolutionaire bijproducten zijn, op steeds meer weerstand. Braeckman uitte zijn teleurstelling, maar wees ongewild op een diepere kentering. Gevraagd naar zijn ultieme boek, greep hij terug naar De rerum natura van Lucretius: een lofzang op een doelloos universum waarin goden noch hiernamaals bestaan en het ‘goede leven’ draait om nuchtere vriendschap te midden van een kille kosmos. Maar is die kille kosmos wel het hele verhaal?
2. De ervaring van binnenuit: het getuigenis van Miachel Dekee Dat de steun voor dit eenzame materialistische bolwerk afbrokkelt, wordt treffend verwoord door oud-biologiestudent Miachel Dekee. Als student in Gent maakte hij Braeckmans colleges nog van nabij mee. Anno 2024 zag hij hoe het bastion begon te wankelen.
Dat deze weerstand groeit, noemt Dekee terecht “alvast hoopgevend”. Het laat zien dat jonge denkers en onderzoekers niet langer blind meegaan in het dogma dat alle complexiteit in de natuur en het menselijk bewustzijn te herleiden is tot stom toeval. Het monopolie van het reductionisme vertoont barsten.
3. Voorbij het reductionisme: de geniale orde van de schepping Wanneer we deze academische verschuiving verbinden met de inzichten van het model van Don Guido Bortoluzzi, opent zich een bevrijdend perspectief:
- De val van het blinde toeval: De biologie laat in al haar geledingen — van de wonderbaarlijke stabiliteit van diersoorten tot de complexe informatiecode in de allereerste cel — een onmiskenbare orde zien. Dit is geen blinde evolutie, maar de verfijnde handtekening van de creatio mediata: de scheppende kiem waarin Gods handwerk meeklinkt.
- De armoede van de Epicuristische troost: De gedachte dat we na de dood simpelweg ophouden te bestaan en dat het leven geen diepere bestemming heeft, verschraalt de mens. Echte vrede in tijden van lijden of sterven vind je niet in de klinische acceptatie van de leegte, maar in de onwrikbare zekerheid dat ieder mens vanaf het allereerste begin gewild en bij naam gekend is door een liefdevolle Vader.
4. Naar een harmonieuze synthese: God de eer geven Het afbrokkelen van het materialistische wereldbeeld vraagt geen leedvermaak, maar een positieve en opbouwende houding. De wereld snakt naar een synthese waarin wetenschap en geloof elkaar niet bevechten, maar versterken.
[ Eer aan God de Schepper ]
│
┌──────────────────────────┴──────────────────────────┐
▼ ▼
[ Verstand & Wetenschap ] [ Geloof & Openbaring ]
- Biologische orde (cel/DNA) - Goddelijke oorsprong
- Feitelijke soortsfixiteit - De unieke menselijke ziel
│ │
└──────────────────────────┬──────────────────────────┘
▼
[ De Harmonievolle Synthese ]
- Creatio Mediata (Bortoluzzi)
- Waardigheid & De 'Kleine Weg'
- Harmonie in plaats van strijd: Ware wetenschap en diep geloof vullen elkaar aan. Wij omarmen de feiten van de natuur én erkennen de Auteur daarvan.
- Herstel van de menselijke waardigheid: Nu de mens niet langer wordt gereduceerd tot een toevallig dier, mogen we in zorg en pastoraat opnieuw luid getuigen van het heilige karakter van elk mensenleven.
- De weg van barmhartigheid: Tegenover een kille, doelloze kosmos stellen wij de warme, dragende liefde van God. Niet het toeval regeert, maar de genade.
Conclusie Het vertrek van een kopstuk als Johan Braeckman markeert het stille einde van een tijdperk waarin het materialisme dacht de alleenzaligmakende waarheid in pacht te hebben. De werkelijkheid is rijker, dieper en mysterieuzer dan een formule van blinde mutaties kan bevatten.
Laten wij daarom — priesters en zoekende gelovigen — deze open ruimte vullen met een helder en hoopvol getuigenis. Niet vanuit strijd, maar vanuit de vreugde om God de eer te geven voor de geniale en liefdevolle orde waarin Hij ons heeft geschapen, vanaf die allerlaagste cel tot aan onze eeuwige bestemming.
Bronvermelding & Referenties
- Interview Johan Braeckman: De Morgen (13 januari 2024) / etiennevermeersch.be
- Getuigenis Miachel Dekee: Evolutietheorie Ontkracht (28 oktober 2026) / evolutietheorie-ontkracht.com
- Biologisch Model: guidobortoluzzi.org
