De waarschuwing die niemand serieus nam: dorpspriester voorzag Vajont-ramp achttien jaar van tevoren
ERTO EN CASSO – In 1945 waarschuwde de Italiaanse priester Guido Bortoluzzi volgens overleveringen en getuigenissen voor een verwoestende ramp in het Vajontdal. Hij zou in een uitzonderlijk levensechte droom hebben gezien hoe een deel van de berg Monte Toc zou afbreken en een catastrofale vloedgolf veroorzaken. Achttien jaar later, op 9 oktober 1963, werd het dal getroffen door een van de dodelijkste rampen uit de Italiaanse naoorlogse geschiedenis. Zijn waarschuwingen werden destijds niet serieus genomen.
Pastoor Matteo Pasut uit Erto wil de herinnering aan zijn voorganger in ere herstellen. Volgens hem was Bortoluzzi geen fantast, maar een mysticus die zich oprecht zorgen maakte over het lot van de bevolking. Hij verzamelt al jaren documenten en getuigenissen over diens leven en werkt aan een essay dat specifiek ingaat op de vermeende voorspelling van de Vajont-ramp.
Een angstaanjagende droom in oorlogstijd
Guido Bortoluzzi, geboren in 1907 in Puos d’Alpago bij Belluno, was in de jaren veertig pastoor in het bergdorp Casso. In 1945, terwijl de Tweede Wereldoorlog nog volop woedde en de bevolking kampte met voedseltekorten en de dreiging van geweld, zou hij een droom hebben gehad die hem diep verontrustte.
Volgens de verhalen die later over hem werden verteld, zag de priester hoe een enorme aardverschuiving de omgeving van het Vajontdal zou veranderen. Hij zou zelfs specifieke plekken hebben aangewezen waar de bergwand zou afbreken. Ook sprak hij naar verluidt over duizenden doden en ontheemden en over de uiteenlopende gevolgen van de ramp voor de omliggende dorpen.
Opmerkelijk is dat de plannen voor de bouw van een stuwdam in het Vajontdal destijds nog nauwelijks bekend waren bij de inwoners van Erto en Casso. De vergunning voor het project was op 13 oktober 1943 verleend, maar de bevolking wist in 1945 nog niet wat haar boven het hoofd hing.
Juist dat gegeven draagt bij aan het mysterieuze karakter van het verhaal over Bortoluzzi. Volgens de overlevering beschreef hij de mogelijke gevolgen van een ramp voordat de werkzaamheden in het gebied zichtbaar op gang waren gekomen.
Waarschuwingen zonder gehoor
Bortoluzzi zou zijn zorgen met tal van mensen hebben gedeeld en zich tot verschillende autoriteiten hebben gewend. Hij schreef volgens de beschikbare verhalen brieven aan burgemeesters, bisschoppen en kranten, in een poging aandacht te krijgen voor het dreigende gevaar.
Zijn waarschuwingen leverden echter weinig op. Sommige brieven zouden terzijde zijn geschoven, andere zijn later verloren gegaan. De priester kreeg naar verluidt nauwelijks steun en werd door sommigen met argwaan bekeken. Ook binnen kerkelijke kringen zou men bezorgd zijn geweest dat zijn uitspraken onrust onder de bevolking konden veroorzaken.
Toen enkele jaren later de eerste werkzaamheden voor de bouw van de dam begonnen, bleef Bortoluzzi zich volgens de overlevering tegen het project verzetten. Maar zijn waarschuwingen veranderden niets aan de voortgang van de plannen.
Veel van de inwoners die hem destijds persoonlijk hadden gehoord, zijn inmiddels overleden. Hun verhalen werden echter doorgegeven aan kinderen en kleinkinderen, waardoor de herinnering aan de priester en zijn verzet tegen de dam bleef voortleven.
De ramp van 9 oktober 1963
Op de avond van 9 oktober 1963 voltrok zich de tragedie waarvoor Bortoluzzi volgens zijn aanhangers had gewaarschuwd. Een enorme massa gesteente en aarde, afkomstig van de Monte Toc, stortte in het stuwmeer van Vajont. De aardverschuiving verplaatste een gigantische hoeveelheid water, waardoor een verwoestende golf over de dam sloeg en het dal instroomde.
Dorpen en woongebieden werden weggevaagd. Bijna tweeduizend mensen kwamen om het leven. De ramp liet diepe sporen na in de regio en groeide uit tot een symbool van de desastreuze gevolgen die kunnen ontstaan wanneer geologische risico’s en waarschuwingen onvoldoende serieus worden genomen.
Na de ramp haalden inwoners herinneringen op aan Bortoluzzi en zijn voorspellingen. Volgens latere getuigenissen vertoonden zijn beschrijvingen opvallende overeenkomsten met wat er daadwerkelijk was gebeurd. Zo zouden de gevolgen voor Casso niet uitsluitend door het water zijn veroorzaakt, maar ook door puin en stenen die door de kracht van de aardverschuiving omhoog werden geslingerd.
Hoe nauwkeurig de priester de gebeurtenissen werkelijk heeft beschreven, is moeilijk onafhankelijk vast te stellen. Een deel van het verhaal berust op herinneringen en overleveringen die pas na de tragedie opnieuw aandacht kregen.
Een priester die rehabilitatie verdient
Guido Bortoluzzi overleed in 1991. Volgens pastoor Pasut stierf hij met een reputatie van heiligheid, maar bleef zijn bijzondere rol in de aanloop naar de Vajont-ramp onderbelicht en omstreden.
Pasut wil daarom niet alleen de persoon Bortoluzzi opnieuw onder de aandacht brengen, maar vooral onderzoeken wat er precies bekend is over diens waarschuwingen. Hij verzamelt daarvoor documentatie en probeert getuigenissen en historische gegevens bijeen te brengen.
‘We zijn het hem uit de grond van ons hart verplicht’, aldus Pasut. Volgens hem heeft zijn voorganger er alles aan gedaan om het leven van duizenden mensen te redden. Dat zijn waarschuwingen geen gehoor vonden, maakt de geschiedenis volgens hem des te schrijnender.
De pastoor benadrukt dat het belangrijk is om de menselijke kant van Bortoluzzi te documenteren en zijn inzet voor de gemeenschap niet te vergeten. Ook buiten Italië groeit inmiddels de belangstelling voor de priester, mede dankzij een groep aanhangers die een website over hem heeft opgezet.
Tussen geschiedenis en mysterie
Het verhaal van Guido Bortoluzzi blijft een bijzondere en omstreden episode in de geschiedenis van de Vajont-ramp. Voor zijn aanhangers was hij een miskende mysticus die het naderende onheil voorzag en tevergeefs probeerde de bevolking te waarschuwen. Voor historisch onderzoek blijft vooral de vraag van belang welke uitspraken hij daadwerkelijk vóór de ramp heeft gedaan en in hoeverre die met contemporaine documenten kunnen worden onderbouwd.
De tragedie van 1963 staat buiten kijf. Of Bortoluzzi de ramp werkelijk zo gedetailleerd heeft voorspeld als later is verteld, vraagt om zorgvuldig onderzoek naar brieven, getuigenissen en andere historische bronnen.
Eén aspect van zijn verhaal blijft hoe dan ook aangrijpend: de herinnering aan een priester die volgens mensen uit de streek aan de bel trok, maar naar eigen zeggen niet werd gehoord. Zijn geschiedenis roept daarmee niet alleen vragen op over mystiek en voorspellingen, maar ook over de manier waarop waarschuwingen voor mogelijke rampen worden ontvangen – en over de prijs die kan worden betaald wanneer risico’s niet tijdig worden onderkend.
Met dank aan Patricia Lopez
Bron: Dit bericht komt uit de Italiaanse krant Messaggero Veneto, “Un prete predisse il disastro del Vajont con 18 anni di anticipo”, 9 mei 2017.
- Onderwerp: priester Guido Bortoluzzi zou de Vajont-ramp hebben voorzien in een droom.
- Bron: Het originele artikel op de website van Messaggero Veneto . – Messaggero Veneto
