Wat is concordisme?

Van het geforceerd kloppend maken van bijbelverhalen naar de echte, zuivere feiten over hoe de mensheid is begonnen

1. Definitie en Betekenis van Concordisme

Concordisme is een hermeneutische (interpretatieve) methode binnen de theologie en bijbelexegese die probeert om religieuze teksten — zoals het scheppingsverhaal in Genesis — rechtstreeks in overeenstemming te brengen met contemporaine wetenschappelijke en historische feiten.

Het woord is afgeleid van het Latijnse concordia (“eendracht” of “overeenstemming”). De achterliggende veronderstelling van het concordisme is dat God de Auteur is van zowel de Heilige Schrift (de Openbaring) als de natuur (de Schepping). De gedachte hierachter is dat God Zichzelf niet tegenspreekt. Daarom zouden bijbelteksten en wetenschappelijke ontdekkingen in de kern precies hetzelfde moeten vertellen.

2. De Praktische Werking van Concordisme

In de praktijk werkt concordisme door bijbelteksten te herinterpreteren om ze te laten matchen met de heersende wetenschappelijke of natuurkundige inzichten van een bepaald tijdperk. Bekende voorbeelden zijn:

De “Dag-Tijdperk”-theorie (Day-Age Theory): De zes scheppingsdagen uit Genesis 1 worden niet gezien als etmalen van 24 uur, maar als geologische tijdperken van miljoenen jaren.
De “Kloof”-theorie (Gap Theory): Het idee dat er een gigantische tijdskloof van miljoenen jaren zit tussen Genesis 1:1 (“In het begin geschapen…”) en Genesis 1:2 (“De aarde was woest en ledig”).
Harmonisatie met Biologie en Evolutie: Het kramphaftig zoeken naar biologische equivalenten in bijbelse metaforen, zoals het fysiek of chirurgisch verklaren van de “rib van Adam” of de “boom van kennis”.

3. Kritiek op het Concordisme

Hoewel het concordisme ontstond uit een goedbedoelde poging om het christelijk geloof te verdedigen tegenover de opkomende natuurwetenschappen, krijgt deze methode vanuit zowel wetenschappelijke als theologische hoek stevige kritiek:

Exegetisch Anachronisme: Het dwingt moderne concepten af aan oeroude teksten. De oorspronkelijke auteurs en lezers van Genesis hadden immers geen kennis van moderne celbiologie, geologie of kwantumfysica.
Kortstondige Harmonie: Wetenschappelijke inzichten veranderen voortdurend. Wanneer een theologisch model wordt vastgeklonken aan de wetenschappelijke stand van zaken van vandaag, raakt de bijbelverklaring verouderd zodra de wetenschap evolueert.
Miskenning van het Literair Genre: Veel theologen benadrukken dat scheppingsverhalen geen natuurwetenschappelijke handboeken zijn, maar theologische en poëtische teksten die de verhouding tussen God, de mens en de schepping uitdrukken.

4. Concordisme in de Context van Don Guido Bortoluzzi

In de studie van de geschriften en openbaringen van de Italiaanse dorpspriester Don Guido Bortoluzzi (1907–1991) speelt het begrip concordisme een sleutelrol op twee niveaus:

A. Don Guido’s Eigen Concordisme

Toen Don Guido zijn visioenen en openbaringen over de protologie (de oergeschiedenis en de menselijke oorsprong) verwoordde, probeerde hij deze te goeder trouw in te passen in het traditionele, kerkelijke denkbeeldenkader van zijn tijd. Dit wordt binnen het onderzoek gezien als concordisme te goeder trouw: een menselijke poging om buitengewone, biologische en geestelijke schouwingen te laten rijmen met vertrouwde, traditionalistische bijbelinterpretaties.

B. Zuivering door Vervolgonderzoek

In het latere werk van onder anderen prof. Renza Giacobbi (zijn geestelijke dochter en bewaarder van de archieven) en de onderzoeksgroep rondom guidobortoluzzi.org is bewust afstand genomen van dit concordisme. Door de geschriften te zuiveren van geforceerde harmonisatiepogingen, kon de zuivere protologische kern van het denkmodel zelfstandig en robuust worden uitgewerkt.

5. De Doorbraken na het Loslaten van het Concordisme

Het loslaten van de drang om de ingegeven openbaringen koste wat het kost te laten samenvallen met de klassieke, letterlijke exegese van Genesis, bracht een fundamentele herziening teweeg op twee cruciale vragen:

1. De Schepping van de Vrouw: Van “Rib” naar Biologische Realiteit

Onder concordistische invloed: In zijn eerste pogingen om zijn schouwingen op te schrijven, probeerde Don Guido de klassieke Bijbelpassages te ontzien. Omdat Genesis spreekt over de “rib van Adam”, neigde de verklaring er vaak toe dit te zien als een fysiek of chirurgisch incident om de letterlijke tekst van de Vulgaat (costa) niet te schenden.
Na het loslaten van het concordisme: Zonder de kramphaftige noodzaak om de tekst woordelijk te harmoniseren met een fysiek bot, werd de biologische en protologische werkelijkheid van de visioenen helder:
- Genetische Ontlening: De “rib” (Tzela) is een bijbelse en filologische aanduiding voor een genetische flank of afspiegeling. De Schepper nam van Adam het zuivere menselijke genoom (de 23 chromosomen uit een mannelijke kiemcel/spermatocyt) en combineerde dit met een eicel — ontdaan van haar dierlijke celkern — in de geprepareerde vrouwelijke incubator (de “droom-vrouw”).
- De Echte Eerste Vrouw: De vrouw ontstond niet als een “bijproduct” uit Adam, maar als een directe, zuivere goddelijke co-creatie met hetzelfde volmaakte menselijke DNA (2n=46 chromosomen) en een onbesmette menselijke ziel.

2. Wie was de Bruid van Set? Van Incest naar Drie Lijnen

Onder concordistische invloed: In de traditionele en fundamentalistische exegese ontstaat na Kaïn en Abel een groot probleem: met wie trouwden de zonen van Adam (zoals Set) als er zogenaamd alleen maar het gezin van Adam op aarde was? Concordisten probeerden dit op te lossen door aan te nemen dat Set trouwde met een niet-genoemde (tweeling)zus — een verklaring die theologisch, ethisch en biologisch wringt vanwege het incestverbod en genetische degeneratie.
Na het loslaten van het concordisme: Toen Renza Giacobbi en haar medewerkers de teksten ontdeden van traditionalistische aannames, werd de protologische systeemlogica rondom Set en de bevolking van de oeraarde helder:
- Een Meersporige Populatie: De aarde werd destijds niet uitsluitend bevolkt door directe afstammelingen van Adam, maar door drie duidelijke groepen:
  1. Homo Primigenius / Hominiden (“De Droom”): De mensachtige pre-hominiden ( $2n=48$ 2n=48 chromosomen, zonder rationele ziel).
  2. De Hybriden (Kaïnieten / “Kinderen der mensen”): De nakomelingen uit de biologische vermenging (de erfzonde) van de vroege mens met de hominide populatie.
  3. De Zuivere Lijn (“Zonen van God”): De directe, niet-gehybridiseerde lijn uit Adam (Abel en later Set).
- De Oorsprong van Sets Bruid: De bruid van Set was geen zuster uit een incestueuze verbinding, maar was afkomstig uit een door God bewaarde of genetisch herstelde zuivere stam. Hierdoor kon de “Lijn van Set” de geestelijke en biologische gevoeligheid voor het goddelijke (Pneuma) bewaren en beschermen tegen de verdere aftakeling van de hybride stammen.

6. Vergelijkingsoverzicht: Met vs. Zonder Concordisme

Onderwerp	Met Concordisme (Traditionele Druk)	Zonder Concordisme (Zuivere Protologie)
Schepping Vrouw	Hachelijke en geforceerde pogingen om de “fysieke rib” te verklaren.	Genetische co-creatie: Zuiver menselijk genoom (n=23) ingebracht in een incubator.
Bruid van Set	Zoeken naar ongenoemde zussen (problematisch incest-model).	Zuivere stam: Huwelijk binnen een bewaarde/herstelde stam buiten de hybride lijn.
Aard van de Tekst	Proberen Genesis en visioenen 1-op-1 te laten samenvallen met de letterlijke traditie.	Gecodeerde realiteit: Genesis zien als een gecomprimeerd verslag van een diepe biologische en geestelijke werkelijkheid.

Conclusie

Het overboord zetten van het concordisme is de doorslaggevende stap geweest in de receptie van het werk van Don Guido Bortoluzzi. Door zijn schouwingen niet langer te dwingen in een wringend traditionalistisch keurslijf, is gebleken dat zijn visioenen geen zweverige mystiek of hachelijke tekstverklaringen bevatten, maar een haarscherpe, biologische en geestelijke systeemlogica die de kiem legt voor een robuuste synthese tussen geloof, Bijbel en natuurwetenschap.