Een woord aan de bezoeker
Welkom, vriend. Neem plaats.
U bent terechtgekomen op een plek die zich niet gemakkelijk laat onderbrengen in de bekende categorieën van onze wereld. Geen bisdom heeft deze website uitgegeven. Geen theologische faculteit heeft haar tot onderwerp van studie gemaakt. En toch is ze er: deze website, dit werk, deze twee pastoors uit twee verschillende eeuwen en twee verschillende landen, die elkaar nooit hebben ontmoet en toch met elkaar verbonden lijken door eenzelfde innerlijke last.
Lees verder. Niet meteen als criticus, maar eerst als getuige. Probeer te zien wat hier wordt verteld, voordat u beslist wat u ervan vindt.
De eerste getuige: don Guido
Stel u Farra d’Alpago voor, in 1968. Een dorpspastoor van eenenzestig jaar zit in zijn sobere kamer, ergens tussen de Dolomieten. Buiten ademen de bergen hun eeuwenoude stilte. Binnen ontstaan beelden.
Geen formules. Geen zorgvuldig opgebouwde theologische redeneringen. Geen catechismus die hij eenvoudigweg overschrijft. Beelden.
Cellen die door God zelf worden geschapen. Een jongen, Kaïn, die wezenlijk anders blijkt dan zijn broer. Beelden die zich aan hem opdringen en die hij probeert te verstaan. Acht keer, verspreid over de jaren 1968 tot 1974, ervaart hij zulke visioenen.
Hij schrijft ze op. In het Italiaans, met de hand. Hij legt vast wat hij heeft gezien en begrepen, zonder te weten wie het ooit zal lezen.
En vervolgens blijft het stil.
Dertien jaar later sterft hij. Zijn manuscripten verdwijnen in laden, mappen en verhuizingen. De woorden die hij zo zorgvuldig heeft neergeschreven, raken buiten beeld. Pas tientallen jaren later komen ze opnieuw tevoorschijn, mede dankzij prof. Renza Giacobbi, een Vlaamse uitgever en vrijwilligers die bereid zijn het oude materiaal opnieuw onder ogen te zien.
Zo vergaat het soms mensen die in beelden denken: hun tijdgenoten begrijpen hen niet, en pas later ontstaat er ruimte om hun taal te leren verstaan.
Don Guido had geen publiek dat hem aanmoedigde. Geen digitale gemeenschap die zijn ideeën besprak. Geen kring van medestanders die zijn vermoedens bevestigde of zijn inzichten tegensprak.
Hij had zijn gebed, zijn pen en zijn overtuiging dat wat hij had gezien betekenis bezat, ook wanneer hij die betekenis niet voor iedereen aannemelijk kon maken.
Misschien ligt juist daar zijn eenzaamheid: niet alleen in het feit dat hij weinig gehoor vond, maar vooral in de afstand tussen wat hij meende te zien en wat hij aan anderen kon overbrengen.
De tweede getuige: pastoor Jack
Verplaats u nu naar Bergeijk, naar de jaren zeventig.
Een jonge man kijkt naar de hemel en meent iets waar te nemen wat voor anderen onzichtbaar blijft. Misschien een licht. Misschien een vorm waarvoor hij geen naam heeft. Hij vertelt erover.
En men lacht.
Niet altijd uit kwaadaardigheid. Soms uit verbazing, soms uit ongemak, soms omdat men niet weet wat men met zo’n verhaal moet beginnen. Maar de lach blijft hem vergezellen: op studiedagen in Rolduc, in de sacristieën van Landgraaf en Siebengewald, in de blikken van collega-priesters.
De boodschap is duidelijk, ook wanneer niemand haar letterlijk uitspreekt: zo denkt een priester niet, Jack.
Maar Jack denkt nu eenmaal zo.
In beelden. In verbanden die zich niet gemakkelijk laten vangen in syllogismen, definities of sluitende redeneringen. Een beeld dient zich aan voordat de verklaring ervoor bestaat. De gedachte moet vervolgens nog een weg vinden naar de taal.
En dan ontdekt hij het werk van Bortoluzzi, de Italiaanse priester uit een andere tijd. Plotseling herkent hij iets van zijn eigen eenzaamheid in het verhaal van een man die hij nooit heeft gekend.
Daar ligt een tekst die groot genoeg lijkt om zijn vragen in onder te brengen.
En hij begint eraan te werken.
Hij vertaalt, redigeert en zoekt naar woorden die de oude visioenen verstaanbaar kunnen maken voor een nieuwe lezer. Hij bouwt als het ware een huis rond de manuscripten van don Guido. Geen huis waarin alle vragen al zijn opgelost, maar een huis waarin de vragen eindelijk een plaats krijgen.
Vervolgens zet hij de deur open.
Die deur is deze website.
En daar zit u nu, aan de andere kant van het scherm.
Waarom wij u dit vertellen
Wij vragen u niet om ons onmiddellijk te geloven.
Wij vragen u om u in te leven.
Probeer het eens, al is het maar voor één minuut. Stel u voor dat u iets hebt gezien of ervaren wat voor u een diepe werkelijkheid vertegenwoordigt. U probeert er woorden aan te geven, maar de mensen om u heen glimlachen alsof u een kind bent dat in sprookjes gelooft.
Hoe lang blijft u dan vertellen?
Waar zoekt u iemand die bereid is te luisteren? Bij wie kunt u terecht met een ervaring die u zelf niet zomaar kunt wegleggen, maar die anderen evenmin serieus lijken te nemen?
Misschien begint u aan uzelf te twijfelen. Misschien trekt u zich terug. Of misschien blijft u zoeken, juist omdat de vraag niet verdwijnt.
Zoeken is niet noodzakelijk verdwalen, vriend. Het kan ook het begin zijn van een weg die u nog niet kent.
Denk aan Abraham, die vertrok zonder de volledige bestemming te kennen. Denk aan de herders die hun blik naar de hemel richtten terwijl anderen sliepen. Denk aan mensen die proberen te begrijpen wat zich niet onmiddellijk laat bewijzen, benoemen of verklaren.
En denk aan al diegenen die in beelden denken in een wereld die bij voorkeur rekent, classificeert en ordent.
Daar bevinden wij ons.
Misschien bevindt u zich daar ook, als u ooit iets hebt ervaren waarvoor de woorden tekortschoten, of als u iemand hebt geloofd die door anderen niet serieus werd genomen.
Dat maakt u niet automatisch tot een medestander. Het maakt u wel tot iemand die misschien begrijpt waarom wij deze zoektocht niet zomaar kunnen opgeven.
Wat u hier aantreft
Op deze website vindt u een poging om het boek Genesis opnieuw te lezen, zonder de vragen van de moderne biologie eenvoudigweg terzijde te schuiven.
Binnen het denkmodel dat hier wordt onderzocht, ontstaat Adam door een rechtstreekse goddelijke ingreep, met behulp van een draagmoeder uit een uitgestorven diersoort die zelf geen genetisch materiaal aan hem doorgeeft.
Ook de erfzonde wordt vanuit een bijzondere invalshoek benaderd. Niet als een magisch mechanisme dat zonder meer van de ene generatie op de andere wordt overgedragen, maar als een werkelijkheid die in beeldtaal kan worden onderzocht: via Kaïn, via de gedachte van hybridisatie en via de neigingen die zich diep in de mens kunnen manifesteren.
Dit is de denkrichting die u hier zult aantreffen. Een eigen interpretatiekader dat om onderzoek, kritische vragen en zorgvuldige beoordeling vraagt.
Ziet u het beeld?
Zo begint onze manier van denken. Eerst verschijnt het beeld; daarna zoeken we naar de argumenten, de verbanden en de mogelijke betekenis ervan.
Wie een beeld serieus neemt, moet ook bereid zijn te onderzoeken wat het betekent, waar de grenzen ervan liggen en welke bezwaren ertegen kunnen worden ingebracht.
Daarom is deze website geen gesloten kring. We willen ruimte laten voor mensen die onze ideeën onderzoeken, aanvullen, tegenspreken of corrigeren. Onder hen bevinden zich zowel mensen die door zelfstudie kennis hebben verworven als mensen met een formele wetenschappelijke of theologische opleiding.
Een solist die nooit naar anderen luistert, loopt het risico vals te zingen.
Wij proberen daarom niet alleen onze eigen melodie te laten horen, maar ook te luisteren naar wat anderen ons kunnen leren.
De knipoog van don Guido
En nu, als het ware namens onze eerste getuige, een kleine knipoog.
Beste lezer,
Misschien denkt u dat u hier slechts het verhaal leest van een zonderlinge Italiaanse priester, wiens oude visioenen door een Limburgse collega opnieuw onder de aandacht zijn gebracht.
Maar blijf nog even kijken.
Wie heeft bepaald dat God uitsluitend in grammatica spreekt? Wie heeft vastgesteld dat een visioen nooit een aanleiding mag zijn tot theologisch nadenken? En wie zegt dat een beeld pas betekenis krijgt wanneer iedereen het op dezelfde manier kan verklaren?
Dat zijn vragen die u niet hoeft te beantwoorden voordat u verder leest.
Schuif liever een stoel bij. Kijk met ons mee. Onderzoek wat hier wordt verteld en stel uw vragen.
En oordeel daarna gerust. Maar doe het met uw hele verstand, met uw kennis én met de bereidheid om te luisteren. Want een open geest is niet hetzelfde als een geest die alles gelooft. Het is een geest die niet te vroeg ophoudt met vragen.
U bent nu deelgenoot
Vanaf het moment dat u deze woorden hebt gelezen, bent u getuige geworden van onze zoektocht.
Dat betekent niet dat u onze conclusies moet aanvaarden. U mag ze afwijzen, en als uw onderzoek daartoe aanleiding geeft, mag u ze ook krachtig bestrijden.
Maar misschien kunt u nu iets beter begrijpen waarom dit werk bestaat en waarom twee priesters, ieder vanuit hun eigen tijd en omstandigheden, zich met dezelfde hardnekkige vragen hebben beziggehouden.
Welkom bij twee eenzaamheden die samen één verhaal zijn gaan vormen.
Welkom bij de solisten die proberen samen een kamerensemble te worden.
Welkom bij guidobortoluzzi.org.
— Pastoor Jack Geudens, webmaster, mede namens don Guido, die in onze gedachten nog altijd glimlacht vanuit Belluno.
Een laatste woord, onder vier ogen
Wanneer u deze pagina straks sluit, zal er uiterlijk weinig veranderen.
De wereld draait verder. De catechismussen blijven bestaan. De universiteiten publiceren hun onderzoeken. De grote vragen van geloof, oorsprong en menselijk bestaan verdwijnen niet omdat wij er een eigen antwoord op proberen te vinden.
Maar misschien blijft er iets bij u hangen.
Misschien denkt u vanavond, wanneer u het licht uitdoet: Ja, maar stel nu eens dat er in dit verhaal een gedachte zit die ik nog niet eerder zo heb bekeken.
Dat is geen bewijs dat wij gelijk hebben. Het is slechts het begin van een vraag.
En soms begint een zoektocht precies daar.
Bij don Guido begon zij in een sobere kamer, met manuscripten waarin hij probeerde vast te leggen wat hij had ontvangen. Bij mij begon zij jaren geleden, toen ik naar een hemel keek die mij iets leek terug te zeggen.
Tussen die twee ervaringen liggen jaren, landen en levens. Wat ze met elkaar verbindt, is niet dat alles bewezen zou zijn, maar dat de vragen zijn blijven bestaan.
Wij hebben niet alle bewijzen waarop de wereld aanspraak maakt. Wij hebben teksten, interpretaties en getuigenissen. Die verdienen het om gehoord te worden, maar ook om kritisch onderzocht te worden. Een getuigenis is geen sluitend bewijs; het is een uitnodiging om te luisteren, vragen te stellen en zorgvuldig te wegen wat er wordt verteld.
Daarom nodig ik u uit om terug te komen.
Lees de artikelen over Darwin, over de erfzonde, over Adam en Kaïn. Onderzoek de redeneringen. Kijk waar u overtuiging aantreft en waar misschien een sprong wordt gemaakt die nadere uitleg behoeft.
En laat gerust een reactie achter. Spreek ons tegen als u daar redenen voor hebt. Wijs ons op fouten. Draag argumenten aan die ons verder kunnen helpen.
Correctie is welkom. Niet omdat we graag ongelijk krijgen, maar omdat niemand die oprecht naar waarheid zoekt het zich kan veroorloven kritiek bij voorbaat buiten te sluiten.
En wie weet, terwijl u leest, denkt en reageert, wordt u zonder dat u het vooraf had voorzien de derde stem in dit ensemble.
Niet noodzakelijk een stem die met ons meezingt, maar wel een die bereid is de melodie te beluisteren en haar op haar waarde te beoordelen.
De deur staat open. Het licht brandt.
Wilt u reageren, tegenspreken of een opbouwende bijdrage leveren? U bent welkom via pastoorjack@duck.com.
En mocht u ooit in de Dolomieten komen, in Farra d’Alpago, waar don Guido als pastoor leefde en werkte, denk dan even aan hem.
Ergens in het verhaal van zijn manuscripten leeft ook de herinnering voort aan een man die probeerde zijn beelden in woorden vast te leggen.
Volgens onze overlevering tekende hij zelfs met potlood een weg op het achterblad van zijn manuscript.
Misschien is dat een passende laatste gedachte.
Niet iedere weg is meteen zichtbaar. Niet iedere weg is al in kaart gebracht. Maar soms begint het zoeken met niet meer dan een potloodlijn, een vraag en de moed om verder te kijken.
Welkom. De weg ligt open.
